In een interview met La DH bespreekt Hbali onderzoek onder 442 volwassenen, onder wie Belgen van Marokkaanse en Turkse afkomst. Zij ontmoette hen bij medische en gerechtelijke expertises na onder meer ongevallen en geweld. Het betreft dus een specifieke onderzoeksgroep, geen representatieve steekproef van alle Belgische Marokkanen.
Op Bladna.nl : Belgisch, zelfde ervaring, toch minder kans : Marokkaanse naam blijft nadeel
Hbali beschrijft een verhoogde kwetsbaarheid voor posttraumatische verbittering : aanhoudende psychische klachten waarbij ervaren onrecht centraal staat. Volgens haar kunnen moeizame integratie, bestaansonzekerheid en herhaalde afwijzing zich opstapelen. Wanneer hulpverleners dat leed onvoldoende herkennen, kan het gevoel niet serieus genomen te worden verder toenemen.
Ook jongeren die in België zijn geboren, kunnen volgens Hbali geraakt worden door uitsluiting en door pijnlijke familiegeschiedenissen. De 58-jarige psychologe groeide zelf op in de Brusselse kanaalwijk en vertelt dat zij als kind discriminatie ervoer. Ze waarschuwt ervoor zulke ervaringen los te zien van de klachten waarmee mensen later hulp zoeken.
Uitsluiting op school en bij sollicitaties
Eerder besproken onderzoek op Bladna.nl geeft concrete voorbeelden van de omstandigheden waarin die gevoelens kunnen ontstaan. Een Vlaamse studie naar schoolervaringen omvatte interviews met veertien duo’s van een ouder en een jongere van Marokkaanse afkomst. Van de 28 deelnemers meldden er 21 dat zij ongevoelige opmerkingen, racistische uitingen of alledaagse discriminatie hadden meegemaakt of waargenomen.
Jongeren beschreven bijvoorbeeld verbazing over hun goede Nederlands of het gevoel dat docenten weinig van hen verwachtten. Zulke pijnlijke opmerkingen in de klas werden ervaren als een signaal dat zij er niet volledig bij hoorden. De onderzoekers benadrukten wel dat hun beperkte, kwalitatieve studie geen uitspraken over het volledige Belgische onderwijs toeliet.
Ook op de arbeidsmarkt zijn verschillen vastgesteld. Bij een Brussels onderzoek werden 864 fictieve sollicitaties naar 432 vacatures gestuurd. Kandidaten hadden vergelijkbare kwalificaties en allemaal de Belgische nationaliteit. Toch lag de kans op een uitnodiging voor een gesprek bij een Marokkaans klinkende naam 5,8 procentpunt lager dan bij een Belgisch klinkende naam.
Op Bladna.nl : Discriminatie of verkeerd ingeschat ? Belgisch schooladvies laat diepe sporen na bij Marokkaanse jeugd
Deze onderzoeken beantwoorden verschillende vragen : ongelijke behandeling bij sollicitaties, ervaringen op school en psychisch leed tijdens expertises zijn niet hetzelfde. Ze mogen daarom niet worden samengevoegd tot één algemeen oordeel over Belgische Marokkanen. Samen maken ze wel duidelijk waarom zowel concrete discriminatie als de manier waarop betrokkenen die ervaren aandacht verdienen.