Onderzoek brengt pijnlijke conclusie: Vlaamse school nekt dromen Marokkaanse jeugd!

Het onderwijs belooft dat elke leerling kan vooruitkomen op basis van inspanning en capaciteit. Uit de verhalen van de ondervraagde jongeren blijkt echter een andere realiteit. Het gevoel van onrechtvaardigheid ontstaat meestal niet door één specifiek incident, maar bouwt zich langzaam op door opeenvolgende beslissingen, blikken en verwachtingen.

Lees ook : Harde conclusie in België: "School biedt Marokkaanse jeugd geen gelijke kansen"

Het onderzoek is in 2025 gepubliceerd in Social Psychology of Education. De wetenschappers namen interviews af bij veertien duo’s van telkens een ouder en een jongere van Marokkaanse herkomst. Het doel was om te analyseren hoe deze gezinnen de rechtvaardigheid binnen het Vlaamse schoolsysteem beoordelen, specifiek in de relatie met docenten.

De ervaren ongelijkheid gaat verder dan behaalde cijfers of schooladviezen. De geïnterviewden ervaren ook verschillen in de mate van ondersteuning, de duidelijkheid van de uitleg, de mogelijkheid om gehoord te worden en het vertrouwen dat de school in de leerling stelt.

Sommige jongeren geven aan dat zij niet de begeleiding kregen die zij nodig hadden. Anderen spreken over onbegrijpelijke beslissingen of over de indruk dat hun potentieel minder welwillend werd beoordeeld dan dat van medeleerlingen.

Dit onbehagen uit zich in alledaagse momenten. Het gaat dan om een ontbrekende uitleg, het uitblijven van aanmoediging, een slecht begrepen studierichting of een leerprobleem dat volgens de betrokkenen te snel als een definitieve grens wordt gezien.

Verwachtingen spelen volgens de studie een grote rol. Meerdere jongeren geven aan het gevoel te hebben dat zij extra hard moesten bewijzen wat zij waard waren om serieus genomen te worden. De school gaf hen niet altijd het idee dat succes vanzelfsprekend was.

Wanneer een leerling merkt dat er minder van hem wordt verwacht, kan dit invloed hebben op de motivatie. Elke beslissing kan dan worden ervaren als een bevestiging van een kwetsbare positie binnen het onderwijs. Dit beïnvloedt uiteindelijk het zelfvertrouwen en het gevoel van erkenning.

De auteurs van de publicatie wijzen erop dat leerlingen van Noord-Afrikaanse en voornamelijk Marokkaanse herkomst in Vlaanderen te maken hebben met aanzienlijke onderwijsachterstanden. Zij stromen vaker in bij minder gewaardeerde studierichtingen en zijn minder vertegenwoordigd in het hoger onderwijs dan Belgische leerlingen zonder migratieachtergrond.

Lees ook : Pijnlijke opmerkingen in de klas tekenen Belgisch Marokkaanse jeugd

De onderzoekers nuanceren dat niet elk leerprobleem aan de herkomst ligt en dat de resultaten niet voor alle Marokkanen in België gelden. Het rapport toont vooral hoe herhaalde ervaringen, zoals zwakke verwachtingen en gebrekkige uitleg, door deze gezinnen worden geïnterpreteerd. Gelijkheid in het onderwijs gaat volgens de conclusie verder dan enkel de toegang tot een klaslokaal. Het hangt samen met wat een leerling daar ontvangt aan steun, vertrouwen en de kans om ambities waar te maken.