Discriminatie of verkeerd ingeschat? Belgisch schooladvies laat diepe sporen na bij Marokkaanse jeugd

Binnen het Vlaams onderwijssysteem is de schooloriëntatie een cruciaal moment. Leerlingen worden hierbij verdeeld over verschillende stromingen, waaronder de academische, technische, artistieke of beroepsgerichte richting. Voor diverse ondervraagde jongeren voelde deze beslissing niet altijd aan als een neutrale pedagogische keuze.

Lees ook : Nooit écht Nederlander: Marokkaanse jongeren worstelen met label

De basis voor het onderzoek Social Psychology of Education bestaat uit diepte-interviews met veertien duo’s van telkens een ouder en een kind met een Marokkaanse achtergrond, wat neerkomt op 28 respondenten. De wetenschappers richtten zich op de beleving van rechtvaardigheid op school, specifiek in de omgang met docenten, de advisering en de behandeling in de klas.

Verschillende ondervraagde jongeren geven aan dat zij het gevoel hadden dat hun werkelijke capaciteiten niet volledig werden erkend. Er zijn verhalen van leerlingen die naar een lager ingeschaalde onderwijsstroom werden verwezen, terwijl zij zelf dachten de cijfers en het potentieel te bezitten voor een meer academische route.

De onderzoekers benadrukken dat leerlingen met een Noord-Afrikaanse achtergrond, die in Vlaanderen hoofdzakelijk van Marokkaanse origine zijn, vaker te maken krijgen met ongelijkheid in het onderwijs. Dit uit zich in een hoge concentratie in de lager gewaardeerde stromingen, hogere uitvalcijfers en een lagere instroom in het hoger onderwijs vergeleken met autochtone Belgische leerlingen.

Het ervaren onrecht komt niet alleen voort uit de richting die wordt geadviseerd. Het heeft eveneens te maken met de procedure rondom de besluitvorming. Gezinnen rapporteren een gebrek aan duidelijke uitleg, weinig transparantie en het gevoel dat er niet serieus naar hen werd geluisterd.

Lees ook : Marokkanen in België: 60 jaar en nog steeds gediscrimineerd!

De studie legt een verband tussen het schooladvies en bredere schoolervaringen. Jongeren maken melding van een gebrek aan ondersteuning, lagere verwachtingen van docenten en opmerkingen die hen zijn bijgebleven. Enkele leerlingen geven aan dat zij extra hard moesten bewijzen wat zij in hun mars hadden.

Daarnaast maken de onderzoekers melding van ongevoelige opmerkingen, racistische uitingen en alledaagse micro-agressie op de scholen. Binnen de onderzoeksgroep gaven 21 van de 28 participanten aan dergelijke situaties zelf te hebben meegemaakt of te hebben geobserveerd op hun onderwijsinstelling.

De ervaring van onderwijsonrecht wordt door een deel van de jongeren niet uitsluitend als iets individueels gezien, maar gekoppeld aan de collectieve identiteit. Een negatieve beslissing over een leerling van Marokkaanse afkomst wordt daardoor soms geïnterpreteerd als de algemene omgangsvorm met "leerlingen zoals zij".

Verder toont het onderzoek een verschil in perceptie tussen de generaties aan. Meerdere Marokkaanse ouders gaven aan de indruk te hebben dat hun kinderen op school tegenwoordig meer onrecht en discriminatie ervaren dan zijzelf in hun eigen schooltijd meemaakten.

Lees ook : Marokkanen in Nederland: islam wordt schild tegen uitsluiting

De auteurs van de publicatie uit 2025 plaatsen wel een kanttekening: de kwalitatieve studie weerspiegelt vanwege de beperkte steekproef in Vlaanderen niet de gehele Marokkaanse gemeenschap in België of het complete Belgische schoolsysteem. Wel legt het een dieper zittend onbehagen bloot over de langdurige impact van schooladviezen.