Verontrustend rapport over armoede in Marokko

Zo’n 45% van de Marokkanen beschouwt zichzelf als arm. Dat blijkt uit een onderzoek dat in de periode 2012-2019 werd uitgevoerd door het Nationaal observatorium voor menselijke ontwikkeling (ONDH). Ze publiceerden dit cijfer in hun laatste verslag over de "dynamiek van de armoede" in Marokko. Deze index houdt geen rekening met de coronapandemie die het land heeft getroffen.

Lees ook: Coronavirus heeft armoede en kwetsbaarheid in Marokko verergerd

Het gaat om "subjectieve armoede", aldus het observatorium, dat in het rapport preciseert dat het gaat om gezinshoofden die van mening zijn dat zij in een situatie van armoede verkeren. Er is ook een duidelijk verschil vastgesteld tussen plattelands- en stedelijke gebieden. Op de vraag: "In welk sociaal niveau rangschikt u uw huishouden in vergelijking met wat er in uw sociale omgeving heerst: behoort het tot de zeer rijken, de relatief rijken, de middelrijken, de relatief armen of de zeer armen?", blijken slechts 38,6% van de Marokkanen in stedelijke gebieden zichzelf als arm te beschouwen, vergeleken met 58,4% op het platteland.

Vreemd genoeg is het zo dat wanneer de reële armoedecurve daalt (in termen van inkomen), de subjectieve armoedecurve stijgt. Uit de statistieken blijkt dat Marokko de absolute armoede onder controle heeft. Maar instabiliteit, angst voor de toekomst en ongelijkheid zijn nog steeds zeer aanwezig. Het koninkrijk is het meest ongelijke land in Noord-Afrika.

Op grond hiervan wordt Marokko opgeroepen om in het kader van programma’s ter bestrijding van armoede, individuele strategieën in te zetten, ten einde armoede beter te onderkennen en doeltreffend te bestrijden. De armoedebestrijding in Marokko moet in feite ook inhouden dat de armoede wordt gemeten en de oorzaken ervan worden geanalyseerd, zodat een passend en gericht beleid kan worden voorgesteld. Armoede blijft namelijk een zeer complex verschijnsel, waardoor het noodzakelijk is gebruik te maken van zogenaamde "longitudinale" benaderingen. Zo is het bijvoorbeeld nodig individuele trajecten te analyseren, d.w.z. de intrede in en de uittreding uit armoede.

Lees ook: Miljoen Marokkanen bedreigd door armoede

De declassering is ook geografisch, aangezien de kloof tussen "stedelijk" en "ruraal" in Marokko steeds groter wordt. Armoede treft de meeste mensen in plattelandsgebieden, waar bijna 60% van de bevolking zichzelf als arm beschouwt. In de steden daalt dit percentage tot 40%. Dit gevoel blijft groeien in plattelandsgebieden, maar stagneert in stedelijke gebieden. Wonen in een geïsoleerd gebied versterkt dus het gevoel van armoede. Het gebrek aan infrastructuur zoals toegang tot drinkwater, sanitaire voorzieningen en communicatiekanalen is vooral een realiteit in bepaalde gebieden, zoals in het oosten of zuiden van het land. Zo eisten bewoners van Zagora in 2017 een betere dienstverlening voor de toegang tot drinkwater, staat in het rapport.

Het belastingstelsel legt ook de meeste belastingen op aan de middenklasse. De helft van de bevolking betaalt geen inkomstenbelasting omdat hun inkomen te laag is of omdat ze in een informele economie werken. Het bedrijfsleven neemt zelden deel aan nationale inspanningen, 82% van de inkomsten uit vennootschapsbelasting is afkomstig van slechts 2% van de bedrijven. En ook een belasting op onroerend goed is bijna onbestaande, aldus dezelfde bron.

Maar niet alles is negatief, volgens de resultaten van de studie van de ONDH, waarvan de conclusies op 8 juni tijdens een webinar werden gepresenteerd, heeft een arm persoon meer kans om uit de armoede te komen dan om in de armoede te blijven (55,7% tegen 43,3%), en heeft een niet-arm persoon meer kans om niet-arm te blijven (86,3%) dan om in de armoede te vervallen (13,7%). Bovendien hangen de risico’s om in armoede terecht te komen vooral samen met gezinnen waarin niemand werk heeft, met een laag opleidingsniveau en met de demografische samenstelling van het huishouden, zo luidt de conclusie van het verslag.