Nederland kon onschuld Omar Radi aantonen maar deed dat niet

De rechtbank in Casablanca achtte de journalist in juli van dit jaar onder meer schuldig aan het doorspelen van inlichtingen aan Nederland. Volgens de rechtbank werkte Omar Radi als spion voor de Nederlandse ambassade in Rabat. Hij zou informatie hebben aangeleverd over de Hirak in 2016 en 2017 in de Rif, die Nederland nodig had om de reputatie van Marokko te schaden, schrijft de Volkskrant.

Lees ook: Marokkaanse journalist Omar Radi opnieuw veroordeeld

In het jaar dat voorafging aan de uitspraak verschenen een hoop artikelen over deze zaak in de media, en stelden Tweede Kamerleden in Nederland hierover vragen aan het ministerie van Buitenlandse Zaken. Fatiha Cherribi en Driss Radi, de ouders van de journalist, smeekten de Nederlandse ambassadeur in Rabat om zich uit te spreken, maar Nederland gaf geen kik. Volgens Den Haag was het aan Marokko om "een eerlijke rechtsgang te garanderen". Pas na zijn veroordeling kwam er een reactie. "Het kabinet verwerpt de beschuldigingen met betrekking tot spionage," schreef demissionair minister Ben Knapen op 14 oktober aan de Kamer en aan de Marokkaanse ambassadeur in Den Haag.

De ouders van Omar Radi wonen in het industriële deel van Casablanca. Ze vertellen dat Omar zijn tijd lezend en schrijvend doorbrengt in de zwaarbeveiligde vleugel van de Oukacha gevangenis. Fatiha Cherribi en Driss Radi zijn alle twee leraren die tijdens de jeugdjaren van hun kinderen in Casablanca werkten, maar om financiële redenen in Kenitra woonden.

Omar was er op jonge leeftijd al heel bewust van dat de Marokkaanse samenleving radicaal eerlijker moet. Hij kiest voor een opleiding economie, laat rastaharen groeien en weigert die te laten knippen wanneer de economisch georiënteerde radiozender Atlantic Radio, dit als voorwaarde stelt om er mogen werken. Hij gaat er na een compromis toch aan de slag, tot hij kan overstappen naar zijn grote passie: de geschreven pers. Omar schrijft over complexe thema’s en wint in 2013 zelfs een prestigieuze Marokkaanse prijs voor onderzoeksjournalistiek met een artikel over de illegale handel in zand. Maar de persvrijheid krijgt klappen te verwerken. "Hij wist heel goed dat de autoriteiten hem vroeg of laat zouden grijpen. Maar als wij niet over deze thema’s praten, doet niemand het," vertelt Mohamed Zegouri, een boezemvriend en activist.

Lees ook: Marokkaanse journalist verdacht van spioneren voor Nederland

In 2017 gaat Omar Radi als freelancejournalist naar de Rif-regio om verslag te maken van de Hirak-protesten. Hij Twittert en levert bijdragen aan onder meer tv-zender Al Jazeera. In 2019 krijgt hij een beurs van de Bertha Foundation, een mensenrechtenorganisatie in Genève. Omar krijgt hierdoor ruimte om zich te verdiepen in andere thema’s. Maar het loopt mis als Amnesty International in juni 2020 bekend maakt dat de journalist door Marokko wordt afgeluisterd met gebruik van de Pegasus-spyware. Vanaf dat moment wordt Omar regelmatig opgeroepen om zich op het politiebureau melden. De verhoorsessies namen tot tien uur per dag in beslag. Omar begint antidepressiva te slikken om met de druk om te gaan.

Tijdens zo’n sessie hoort de journalist voor het eerst de beschuldiging van spionage voor Nederland. Na het tiende verhoor, dat plaatsvond op 29 juli, concludeert de rechter dat er voldoende bewijs is om Omar te vervolgen en wordt hij in voorarrest geplaatst. Een groep advocaten geleid door Miloud Kandil, een vriend van de familie Radi, staat klaar om Omar kosteloos te verdedigen op het proces dat van start gaat op 22 september. Maar Kandil mag geen medewerkers van de Nederlands ambassade als getuige oproepen. Vader Driss Radi richt zich daarom in een wanhoopspoging per mail tevergeefs tot Jeroen Roodenburg, de Nederlandse ambassadeur is in Rabat. Op 19 juli wordt Omar schuldig bevonden aan spionage voor de ambassade. Daarnaast wordt Omar onder meer ook veroordeeld voor de verkrachting van een oud-collega. Radi verklaarde van zijn kant dat ze instemde met seks.

Lees ook: Koning Mohammed VI niet blij met arrestatie Omar Radi

Ouders Cherribi en Radi zijn ervan overtuigd dat een verklaring van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken geholpen zou hebben. "We hebben Nederland niet gevraagd om voor Omar te vechten. Het enige wat we vroegen, is hulp om de zaak op te helderen," zegt de vader van Radi. Ambassadeur Jeroen Roodenburg en het ministerie van Buitenlandse Zaken verklaren dat Marokko niet reageerde op informatieverzoeken, ze waren zeker van het feit dat Nederland werd genoemd na het lezen van het vonnis in oktober. Het ministerie bevestigt wel dat de ambassade op 11 juli een mail kreeg van de vader van Omar. Roodenburg biedt op 22 november alsnog excuses aan voor een late reactie, maar schrijft dat hij vanwege de privacywetgeving geen informatie kan geven. De ouders van Radi hopen dat Buitenlandse Zaken zelf de contacten met hun zoon opheldert. "Als ook je ambassademedewerkers worden beschuldigd, zou je als Nederlandse regering toch opheldering moeten eisen?", zegt de moeder van de journalist.