De vooruitgang is vooral zichtbaar bij in Nederland geboren kinderen van Marokkaanse ouders. Van de leerlingen die tussen 2003 en 2005 in het derde jaar van de middelbare school zaten, volgde slechts 19% havo of vwo. Bij de cohorten 2015-2017 was dat 26,9%.
Bij alle Nederlandse leerlingen samen steeg dat aandeel in dezelfde periode veel minder sterk, van 40% naar 42,8%. De achterstand van jongeren met Marokkaanse roots werd op dit punt dus kleiner.
Op Bladna.nl: Leerlingen met Marokkaanse roots doen het uitstekend in Nederland
Zeven jaar na het derde jaar van het voortgezet onderwijs is het verschil echter opnieuw duidelijk. Van de in Nederland geboren jongeren met Marokkaanse ouders uit de cohorten 2015-2017 volgde 38,5% hoger onderwijs of had inmiddels een diploma van dat niveau. Voor alle leerlingen samen was dat 48,4%. Het verschil bedraagt daarmee bijna tien procentpunt.
Wanneer alleen naar daadwerkelijk behaalde diploma’s wordt gekeken, loopt de kloof nog verder op. Bij leerlingen uit de cohorten 2009-2011, die dertien jaar werden gevolgd, had 24,3% van de jongeren met Marokkaanse roots een diploma hoger onderwijs behaald. Voor de volledige groep lag dat percentage op 42,6%. Het verschil bedraagt 18,3 procentpunt.
Hoger onderwijs moeilijker af te ronden
Volgens de analyse ontstaan de verschillen op twee belangrijke momenten. Jongeren van de tweede generatie met Marokkaanse roots stromen minder vaak door naar het hbo en wo. Wie wel aan zo’n opleiding begint, rondt die vervolgens minder vaak met een diploma af.
De economische positie van het gezin blijkt een belangrijke factor. Wanneer het CBS in zijn berekeningen rekening houdt met het huishoudinkomen, worden de verschillen tussen herkomstgroepen ongeveer gehalveerd. Ook het opleidingsniveau van de ouders heeft invloed, al zijn de beschikbare gegevens daarover minder volledig.
De ontwikkeling is niet uniek voor jongeren met Marokkaanse roots. Ook jongeren van Turkse afkomst stromen vaker dan vroeger door naar algemene middelbare-schoolrichtingen, terwijl vergelijkbare problemen zichtbaar blijven bij de overstap naar en afronding van hoger onderwijs.
Op Bladna.nl: Geboren, getogen en succesvol, maar Marokkaanse Nederlander toch niet geaccepteerd
Op langere termijn is er wel vooruitgang. Tussen 2013 en 2024 steeg het aandeel hoger opgeleiden in bijna alle onderzochte groepen. Onder in Nederland geboren 25- tot 30-jarigen met Marokkaanse roots had in 2024 28,2% een diploma hoger onderwijs, tegenover 46,2% van alle in Nederland geboren leeftijdsgenoten.