De uitzichtloze situatie van Marokkaanse arbeidsmigranten in Sebta

De grenzen tussen Marokko en Sebta en Melilla bleven de afgelopen twee jaar gesloten vanwege de coronapandemie, maar ook omwille van de diplomatieke crisis tussen de twee landen. In maart 2020, vóór de Covid-19 pandemie en de sluiting van de grenzen, hadden volgens officiële Spaanse cijfers bijna 4400 Marokkaanse grensarbeiders toegang tot de enclaves. Met hun werkvisum konden ze aan het einde van elke werkdag terug naar Marokko. Maar tijdens de lange periode waarin de grenzen werden gesloten, zagen de grenspendelaars hun visum verlopen. Veel van hen hebben ervoor gekozen om illegaal in de enclave te blijven, omdat het de enige manier was om hun baan te kunnen behouden.

Lees ook: Heropening grenzen: cruciale ontmoeting tussen Spanje en Marokko

NRC sprak met een groep Marokkaanse grensarbeidsters die taalles volgen bij de stichting Digmun, in de volkse wijk rond de Avenida de Madrid. De 30-jarige Melody Gallardo García geeft er elke middag les in de Spaanse taal als vrijwilliger. Ze is geboren en getogen in Sebta tussen de arbeidsmigranten. "Het is een manier om ze te helpen, zodat ze zichzelf wegwijs kunnen maken," legt ze uit. "Het is het minste wat ik kan doen. De situatie is schrijnend, want de vrouwen hebben hier geen rechten".

De grenzen van Sebta en Melilla zijn sinds 17 mei terug open, maar enkel voor houders van paspoorten en visa van Schengenlanden. Voor wie geen visum heeft is de procedure enorm complex, langdurig en zonder garanties op het daadwerkelijk verkrijgen van het noodzakelijke document. Daarom kiezen veel vrouwen ervoor om illegaal in Sebta te blijven. "Het is een hel", zegt één van de vrouwen in de Spaanse les. "Het is alsof je op een snelweg rijdt en de handrem het niet meer doet. Net een achtbaan, maar alhamdoulilah, we hebben geduld", zegt een andere vrouw. Enkel de wetenschap dat haar kinderen genoeg te eten hebben houdt haar overeind. "Mensenrechten? Dat bestaat alleen op televisie, niet in het echte leven", voegt ze eraan toe. "Het kan niemand wat schelen hoe wij eraan toe zijn. In Europa niet en in Marokko niet."

Lees ook: Sebta eist nu visum van Marokkanen

De verhalen over hun illegale leven in Sebta barsten los. "Ik werd vorig jaar hartstikke ziek. Mijn been was opgezwollen en ik kon het niet meer bewegen. Bij de eerste hulp zeiden ze dat ze me niet wilden helpen, omdat ik geen papieren heb. Ik ben toen naar huis gegaan, creperend van de pijn", vertelt een vrouw. "Mijn baas weet dat ik moslim ben en geen jamón eet. Toen zijn vrienden gisteren op bezoek waren, had ik een bord tapas klaargemaakt en naar hen toe gebracht. Hij dwong me om in het bijzijn van zijn vrienden een stuk te eten. Het was vernederend", zegt een negentienjarige grensarbeidster. Toch is een terugkeer naar Marokko ook geen optie. "Terug waarheen? Naar honger? Hier leef ik in de illegaliteit met nul rechten, maar ik kan tenminste geld verdienen, eten en mijn familie helpen. In Marokko is het overleven", zegt een vrouw. En iedereen is het met haar eens.