Abdelkader Benali: "Over moslims mag je wel grappen maken"

Nadat de Joodse schrijver Arnon Grunberg vorig jaar in de Nieuwe Kerk in Amsterdam een vergelijking maakte tussen het antisemitisme in de jaren dertig van de vorige eeuw, en islamofobie en racisme nu, leek de keuze voor schrijver Benali een logisch vervolg. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei zei ook voor Benali te kiezen "om mensen die geen herdenkingstraditie vanuit huis hebben meegekregen erbij te betrekken". Benali nam regelmatig deel aan dialoog tussen joden en moslims en leek dus de geknipte persoon om die brug te maken, maar op Twitter werd de reputatie van bruggenbouwer al snel aan diggelen geslagen. Benali werd weggezet als antisemiet en joodse organisaties trokken zijn integriteit in twijfel, waardoor hij zich drie dagen later terugtrok als spreker.

Aanleiding voor de Twittercampagne waren uitspraken van Benali uit 2006, vanuit Beiroet deed hij toen verslag voor Vrij Nederland en liep daar tijdens een borrel journalist Harald Doornbos tegen het lijf. Vier jaar later berichtte Doornbos in HP/De Tijd over uitspraken van Benali: "En het vervelendste is: het zijn zoveel Joden! Amsterdamse Joden. Je voelt je als Marokkaan nauwelijks op je gemak. Het lijkt Israël wel. Heel irritant allemaal. Zoveel Joden, dat voelt gewoon gek aan". Deze vijftien jaar oude uitspraken kwamen dus naar boven net nadat bekend werd dat Benali gevraagd was als spreker tijdens Dodenherdenking. Het hek ging meteen van de dam. "In honderden Tweets per minuut. Voor 90 procent islamofoob, racistisch," zegt de schrijver in NRC.

Benali verdween daarna een tijdje van Twitter. "Het ondermijnde mijn vertrouwen in de mens op dusdanige wijze dat ik er ook lelijker van werd. Rancune lag op de loer, verbittering." Maar nu het weer rustig is gaat de schrijver de uitdaging aan om zijn afgeblazen lezing in de vorm van een boek uit te geven omdat hij geen slachtoffer wil worden van de situatie en om toch als overwinnaar uit de strijd te komen. Hij wil zich niet excuseren voor iets wat hij niet meent. "Uiteindelijk is het niet de vraag of je dat wel of niet mag zeggen, dat is een theoretische discussie, maar wat de consequenties zijn als zoiets wel wordt gezegd. Het probleem is de cancel culture. Als iemand stoom afblaast en hij maakt een slechte grap, is dat een reden om iemand het recht om te spreken te ontnemen? Dat vind ik absoluut niet. Daarnaast: in onze maatschappij mag iedereen alles zeggen, maar een Marokkaan mag niks zeggen."

Over Marokkanen en moslims mag je volgens hem naar hartenlust grappen maken. "Je kunt alles zeggen over moslims. Het zijn geen echte Nederlanders. Ze moeten weg. Je kunt zélfs zeggen dat ze gesteriliseerd moeten worden. Zonder consequenties. Je verliest je baan niet. Nederlanders hebben islamofobie en racisme totaal geïnternaliseerd. Niemand doet er iets aan. Marokkanen weten dat er in Nederland twee maten gelden: voor witte Nederlanders en voor niet-witte Nederlanders. Dat geldt ook voor de uitspraken die we kunnen doen. Dus we zijn al heel stil. Grunberg wilde daar vorig jaar wat aan veranderen. Hij wilde die plek van 4 mei gebruiken om dat gesprek wat breder te trekken," aldus Abdelkader Benali.