Marokkaanse diaspora: diepe band, geen terugkeer

Uit een uitgebreide studie van de Economische, Sociale en Milieuraad (CESE) uit 2022, gebaseerd op meer dan 4600 reacties van Marokkanen in het buitenland, blijkt deze paradox duidelijk. Slechts 21,15% van de ondervraagden overweegt een definitieve terugkeer naar Marokko. Een veel grotere groep, 44,15%, geeft de voorkeur aan een leven deels in Marokko en deels in hun huidige woonland, terwijl 17,25% een terugkeer volledig uitsluit. Deze keuze is niet alleen te wijten aan een succesvolle integratie in hun gastland, maar ook aan concrete hindernissen die zelfs de meest gemotiveerden ontmoedigen.

Lees ook: Nederland faalt: Marokkaanse jeugd wil massaal weg

De wens om bij te dragen aan Marokko is echter sterk aanwezig. Meer dan de helft van de Marokkaanse diaspora staat klaar om hun expertise (58,62%) en vaardigheden (54,34%) te delen, of financieel te investeren (50,69%). Deze betrokkenheid uit zich ook in een verlangen om het imago van het koninkrijk internationaal te promoten. Deze actieve participatie staat in schril contrast met de terughoudendheid voor een fysieke terugkeer, wat een vorm van burgerschap op afstand kenmerkt.

Het CESE-rapport wijst met de vinger naar corruptie en cliëntelisme als de belangrijkste struikelblokken. Bijna acht op de tien Marokkanen in het buitenland (78,32%) zien dit als onoverkomelijke problemen. Vlak daarachter worden administratieve rompslomp en de traagheid van openbare diensten door 76,98% van de respondenten genoemd als grote belemmeringen. Ook het gebrek aan duidelijke investeringsmogelijkheden (53,55%), beperkte toegang tot informatie (50,42%) en de traagheid van het rechtssysteem (44,66%) dragen bij aan dit ongunstige beeld. Zelfs voor degenen die een terugkeer overwegen, is dit vaak afhankelijk van een professioneel project (47,17%), pensionering (22,25%) of gezinshereniging (16,35%).

Lees ook: Marokkanen verlaten Nederland: "Gelukkiger in Marokko"

Dit gevoel wordt breed gedragen, ook door jongere generaties. Onder de 25 tot 45-jarigen, de grootste groep in de studie, kwalificeert 65,22% hun band met Marokko als "sterk". Deze band uit zich in concrete acties: familiebezoeken (94,27%), geldovermakingen (72,53%), investeringen in maatschappelijke projecten (34,71%) en de aankoop van een tweede woning (24,38%). Het onderzoek bevestigt dat "de meerderheid van de Marokkaanse diaspora geen definitieve terugkeer naar Marokko overweegt, maar wel ernaar streeft de ontwikkeling van het land te dienen, en haar vaardigheden en expertise aan te bieden". Dit economische en culturele patriottisme vraagt om duidelijke signalen van de autoriteiten: een modernere administratie, effectieve corruptiebestrijding en transparantere bestuur. De band met Marokko blijft sterk, maar vraagt om nieuwe manieren om deze te koesteren.