Brussel financiert, Europa incasseert, Marokkanen voeren uit

Het toekomstig Instrument voor Europa in de wereld biedt bedrijven uit Marokko de mogelijkheid om in te schrijven op aanbestedingen, subsidies en prijzen van de Europese Unie. Het land valt onder het zuidelijk nabuurschap, waarvan de marktpartijen in principe toegelaten blijven.

Lees ook : Marokko-EU: jackpot voor Europeanen, Marokkanen krijgt kruimels

De Europese Unie kan deze toegang echter beperken op grond van veiligheid, strategische afhankelijkheden of de bescherming van Europese belangen. In zulke situaties kan een Europees bedrijf het hoofdcontract van een project in Marokko binnenhalen en vervolgens een deel van de uitvoering uitbesteden aan lokale ondernemingen. Marokkaanse bedrijven voeren het werk dan uit, maar hebben geen zeggenschap over de financiering, de technische keuzes of de gebruikte technologieën.

Dit risico speelt met name in strategische sectoren zoals digitale infrastructuur, kritieke grondstoffen, technologische apparatuur en klimaatinvesteringen. Het Europees kader maakt het daarnaast mogelijk om subsidies rechtstreeks toe te kennen aan een particulier bedrijf uit de Europese Unie, zonder openbare aanbesteding. Een Marokkaans bedrijf kan in dat geval geen bod uitbrengen op de hoofdopdracht.

Deze ontwikkeling wordt geanalyseerd in het rapport "Tied aid and strategic procurement", dat is gepubliceerd door het Europees Parlement op verzoek van de commissie Ontwikkelingssamenwerking. De auteurs vrezen dat de voorkeur voor Europese partijen lokale bedrijven verandert in louter onderaannemers. Europese concerns behouden de meest winstgevende contracten, terwijl Marokkaanse partijen een deel van de uitvoering op zich nemen tegen lagere marges en met minder beslissingsbevoegdheid.

Marokko dreigt daardoor ook na de oplevering van een project afhankelijk te blijven van de Europese opdrachtnemer. Het onderhoud, de updates, de reserveonderdelen en de toegang tot technologieën kunnen door de oorspronkelijke leverancier in rekening gebracht blijven worden. Deze structuur beperkt de overdracht van vaardigheden en belemmert de opmars van Marokkaanse bedrijven.

Een deel van de gekwalificeerde banen, inkomsten en het technologische eigendom blijft op deze manier in Europa achter. Het rapport adviseert daarom om een daadwerkelijke deelname van lokale leveranciers te garanderen die verdergaat dan eenvoudige uitbesteding. Het vraagt onder meer om technologieoverdracht, kennisdeling en een gegarandeerde positie voor bedrijven uit het ontvangende land.

Lees ook : Europese valkuil dreigt Marokkaanse bedrijven uit te sluiten

De studie vertegenwoordigt niet het officieel standpunt van het Europees Parlement. Het rapport waarschuwt er wel voor dat Marokko door Brussel gefinancierde projecten kan huisvesten en uitvoeren zonder dat de eigen bedrijven daarvan de voornaamste begunstigden zijn.