De Europese Commissie overweegt de toegestane resten van bepaalde bijzonder gevaarlijke pesticiden te verlagen tot het laagst meetbare niveau. Deze stoffen zijn al verboden voor Europese landbouwers. Brussel wil daarmee voorkomen dat de bestrijdingsmiddelen via ingevoerde landbouwproducten toch in de Europese Unie terechtkomen.
Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Europese Commissie (JRC) heeft de mogelijke economische gevolgen van deze aanscherping berekend. Het rapport over de gelijkschakeling van pesticidenormen behandelt 18 werkzame stoffen, 235 landbouwproducten en 86 exporterende landen.
Op Bladna.nl: Nieuwe EU-regels kunnen 2,8 miljard dollar aan Marokkaanse export raken
De Marokkaanse tomaat behoort tot de handelsstromen die het grootste risico lopen. Bij Europese controles op ingevoerde Marokkaanse groenten werden in tomaten uit het koninkrijk resten aangetroffen van acht onderzochte stoffen. De onderzoekers beschikken echter slechts voor twee van deze stoffen over bevestigde informatie dat ze in Marokko zijn toegestaan.
In het strengste scenario passen de betrokken producenten hun werkwijze niet aan en verliezen ze daardoor toegang tot de Europese markt. De Marokkaanse tomatenexport naar de Europese Unie zou dan met 325.000 ton afnemen. Dat komt overeen met 100 procent van de onderzochte handelsstroom.
Dit resultaat is een theoretische bovengrens en geen aankondiging van een Europees invoerverbod. Het JRC benadrukt dat het onderzoek geen officiële effectbeoordeling van nieuwe regelgeving is. De simulaties tonen verschillende mogelijke uitkomsten, afhankelijk van de mate waarin exporteurs de betrokken bestrijdingsmiddelen kunnen vervangen.
Marokko, één van de grootste tomatenexporteurs ter wereld, kan tomaten aan Europa blijven verkopen wanneer producenten hun behandelingen en productiemethoden voldoende aanpassen.
325.000 ton vooral naar Verenigd Koninkrijk
Het verdwijnen van Marokkaanse tomaten van de Europese markt zou niet betekenen dat de productie in Marokko instort. In alle drie onderzochte scenario’s blijft het totale productievolume in het koninkrijk vrijwel gelijk.
De 325.000 ton die in het zwaarste scenario niet meer naar de Europese Unie kan, zou naar andere afzetmarkten worden verplaatst. Het Verenigd Koninkrijk wordt daarbij de belangrijkste bestemming. Het rapport beschrijft dus vooral een grote verschuiving van de internationale handel en niet het verdwijnen van de Marokkaanse tomatensector.
Ook Europese consumenten zouden de gevolgen voelen. Wanneer bijna alle betrokken import wegvalt, stijgt de tomatenproductie binnen de Europese Unie met 8 procent. Europese telers zouden daarmee maximaal 82 procent van de ontbrekende tomaten kunnen vervangen. De consumentenprijzen zouden tegelijkertijd met 8 procent stijgen. Een deel van de tomaten die Europese producenten normaal uitvoeren, zou binnen de Europese Unie blijven. De Europese export daalt daardoor met 26 procent, oftewel iets meer dan 1 miljoen ton.
Het middelste scenario blijft zwaar voor Marokko, maar is minder drastisch. Hierbij kunnen producenten de betrokken bestrijdingsmiddelen vervangen tegen 20 procent hogere kosten. De Marokkaanse verkoop aan de Europese Unie zou in dat geval met 195.000 ton afnemen. Dat is een daling van 60 procent. De Europese productie stijgt in dit scenario met 3 procent. Ook de consumentenprijzen gaan met 3 procent omhoog. De tomatenexport vanuit de Europese Unie daalt met 11 procent, omdat een deel van de oogst voor de eigen markt wordt behouden.
In het derde scenario verloopt de aanpassing eenvoudiger en zijn alleen bedrijven getroffen waar de betrokken stoffen daadwerkelijk zijn gevonden.
Op Bladna.nl: Marokkaanse tomaat blijft oppermachtig in Europa, Turkse concurrent ver achter
Het Marokkaanse verlies blijft dan beperkt tot ongeveer 7000 ton, oftewel 2,2 procent van de onderzochte export. De Europese consumentenprijzen stijgen in dat geval slechts met 0,3 procent.
Het enorme verschil tussen een volledig verlies en een daling van 2,2 procent toont dat niet alleen de aangekondigde hervorming bepalend wordt.
De precieze Europese regels, de aanpassingsperiode voor producenten en de kosten van vervangende middelen zullen uiteindelijk beslissen hoeveel Marokkaanse tomaten toegang tot de Europese markt behouden.
Voor een sector die zijn tomaten al goedkoper verkoopt dan Spanje en Nederland, kan aanpassing aan de toekomstige Europese eisen de voorwaarde worden om dat prijsvoordeel te behouden.