Mannen, vrouwen en lhbtq’s bidden samen in moskee in Berlijn

Seyran Ates verzette zich op jonge leeftijd reeds tegen de strenge sociale controle in haar gemeenschap. De dochter van een Turkse moeder en een Koerdische vader verliet op haar zeventiende haar ouderlijk huis in West-Berlijn en zet zich sindsdien in voor vrouwenrechten en een vrije islam. Seyran Ateş houdt enorm veel van haar religie maar maakt zich zorgen over de "ouderwetse, seksistische en gewelddadige uitingsvormen" ervan. Ze wil bijdragen aan een verandering van binnenuit, maar betaalt daar wel een zeer hoge prijs voor. In 1984 werd ze neergeschoten en er zijn twee fatwa’s tegen haar uitgesproken. Ze leeft daarom al vijftien jaar met constante politiebescherming.

Ze vindt het niet altijd makkelijk om de pijnpunten van de conservatieve islam aan te halen zonder extreem-rechts te voeden. "Dat is zeer ingewikkeld. Neem de hoofddoekkwestie. Ik ben zelf als tiener van huis weggelopen uit verzet tegen patriarchale onderdrukking. Dat het dragen van hoofddoeken door veel jonge moslima’s later, in de jaren negentig, juist werd omarmd als uiting van hun identiteit – daar heb ik moeite mee. Mijn vraag aan feministische moslima’s met hoofddoek is: waarom kies je hiervoor? Waarom pas je je aan? Wat doe je tegen het patriarchaat? Maar het is een heel gevoelig onderwerp, waarop veel paneldiscussies stuklopen. Ik word ook vaak verkeerd begrepen. Het is zeker niet zo dat ik vrouwen verbied een hoofddoek te dragen. Mijn ouders leerden me al: geloof is iets tussen jezelf en God. Maar ik wil er wel vragen over mogen stellen. En vrees voor misbruik van mijn argumenten door rechtse groepen mag die vragen niet smoren."

Ze richtte in 2017 in Berlijn de Ibn Rushd-Goethe-moskee op, waar mannen en vrouwen samen bidden en lhbtq’s welkom zijn. "We begonnen met niets, de huur betaalde ik uit eigen zak. Na twee jaar kregen we wat geld van de staat. Nu heeft de moskee vijftien mensen in dienst en werken er zo’n 35 mensen als vrijwilliger. Voor corona kwamen er elke vrijdag tussen de veertig en zeventig mensen naar de dienst, onder wie ook toeristen. Maar de mensen die hier fysiek naartoe komen, zijn maar het topje van een ijsberg. Velen die wel sympathiseren, durven niet, of mogen niet. Maar ze schrijven ons wel om hun steun te betuigen. We voeren strijd tegen een gemeenschap waarin veel geld, macht en geweld omgaat. Onze moskee bewijst dat er in de wereld ook plaats is voor een vrije islam. Als gelovigen moeten we tolerant zijn, elkaar accepteren. Dat is de boodschap. Die begrijpen mensen steeds beter."