- Wereld
Hassan Chrifi kwam eind jaren 1950 naar Frankrijk en kocht een huis in Marokko met de bedoeling er zijn pensioen door te brengen. Na tientallen jaren werken en een leven dat steeds meer in Frankrijk geworteld raakte, vertelde de 83-jarige Marokkaan in 2023 dat hij dat plan definitief had opgegeven.
In het sociale café Ayyem Zamen in het 20e arrondissement van Parijs ontmoet Hassan andere voormalige arbeidsmigranten. Ze drinken er koffie, kaarten en spelen domino. In december 2023 vertelde hij daar zijn verhaal aan journaliste Maya Elboudrari voor het Amerikaanse tijdschrift New Lines. Eén project liep als een rode draad door bijna zijn hele leven : ooit terugkeren naar Marokko.
Op Bladna.nl : Steeds meer Marokkanen keren definitief terug naar Marokko
Hassan kwam eind jaren 1950 in Frankrijk aan. Veertig jaar lang werkte hij in verschillende banen, voornamelijk handenarbeid. Een tijdlang werkte hij zelfs in een circus.
Hij trouwde in Marokko, kocht er een woning en ging in de jaren 1960 nog enkele jaren opnieuw in het koninkrijk wonen. Lange tijd bleef iedere stap in zijn leven verbonden aan het idee dat hij zich uiteindelijk definitief in Marokko zou vestigen.
Maar de jaren gingen voorbij. De mogelijkheden om in Frankrijk te werken, gezondheidsproblemen en de gewoonten die hij er had opgebouwd, begonnen zwaarder te wegen dan zijn oorspronkelijke terugkeerplan. Ook zijn gezinsleven organiseerde zich steeds meer aan de Franse kant van de Middellandse Zee. "Ik ken mijn familie niet eens meer", vertelt Hassan in de originele reportage van New Lines Magazine.
Op 83-jarige leeftijd stelde hij vast dat hij inmiddels meer jaren in Frankrijk dan in Marokko had doorgebracht. Ook zei hij geen vrienden meer te hebben in zijn geboorteland.
Zijn ervaring lijkt op die van andere chibanis die de journaliste ontmoette. Moncef Labidi, oprichter van het sociale café Ayyem Zamen, vertelt dat hij immigranten jarenlang hun spaargeld zag besteden aan het bouwen van woningen in hun land van herkomst, terwijl zij in Frankrijk zelf in kleine appartementen bleven wonen. Sommige van die woningen in Marokko staan jarenlang leeg.
Op Bladna.nl : Marokkaanse gepensioneerden mogen maximaal drie maanden naar Marokko
Voor Hassan behoort het plan om opnieuw in Marokko te gaan wonen inmiddels tot het verleden. In zijn getuigenis uit 2023, die in februari 2024 in het Frans werd vertaald door het tijdschrift Ballast, vat hij zijn beslissing samen in één zin : "Ik keer alleen nog in een kist terug naar mijn land."
Lees meer
Zakaria El-Sem vertrok met een diploma uit Marokko en hoopte in Frankrijk een succesvolle toekomst op te bouwen. In Parijs belandde hij zonder verblijfsdocumenten in grote...
Een Française vertelt hoe zij met haar man, een voormalig professioneel pokerspeler, en hun dochter Frankrijk verliet om zich in Marokko te vestigen. Daar heeft de familie een...
Ouicem Kattoursi werd eind 2008 al in Casablanca gearresteerd. Bijna achttien jaar later komt opnieuw een einde aan zijn vrijheid : de Verenigde Arabische Emiraten hebben...
Steeds meer Marokkanen die in het buitenland wonen keren terug naar Marokko om de feestdagen door te brengen, ver weg van de drukte in Europa. Ze kiezen voor de warmte van...
Zijn kinderen wonen buiten Marokko, verschillende vrienden zijn overleden en gewrichtspijn maakt zelfs een eenvoudig bezoek steeds moeilijker. Het verhaal van een oude...
