Marokko verliest duizenden toptalenten aan buitenland

Een rapport uit 2022 van de Economische, Sociale en Milieuraad (CESE) onderstreept de toename en verandering in de migratie van Marokkaanse professionals. Het fenomeen is structureel: Marokko blijft gekwalificeerde krachten afleveren die het land vervolgens verlaten. Dit komt deels door een gebrek aan effectieve strategieën om hen te behouden of geschikte terugkeermogelijkheden te bieden.

Lees ook: Marokko wil Marokkaanse diaspora terughalen

De CESE baseert deze analyse op gegevens van de nationale enquête over internationale migratie. Deze data laten een verschuiving zien in de migratie van gekwalificeerde professionals richting Noord-Amerika. Maar liefst 76% van de Marokkanen in die regio heeft een diploma van het hoger onderwijs, vergeleken met 48,9% in de traditionele Europese immigratielanden. Het nationale onderwijssysteem voedt deze migratie direct, aangezien 74,1% van de in het buitenland gevestigde Marokkaanse afgestudeerden hun diploma in Marokko heeft behaald.

De sectoren die het meest getroffen worden door deze uitstroom van gekwalificeerd personeel zijn de wetenschappelijke, medische, technische en industriële domeinen. Denk hierbij aan ingenieurs, luchtvaartspecialisten, artsen en IT-professionals. Opmerkelijk is dat deze mobiliteit niet altijd leidt tot een betere professionele positie. Het rapport documenteert een aanzienlijk fenomeen van onderkwalificatie. Een voorbeeld hiervan is Italië, waar 81% van de Marokkanen met een universitair diploma posities onder hun niveau bekleedt, tegenover 21% van de autochtone bevolking.

Gezien deze dynamiek formuleert de CESE diverse aanbevelingen om de diaspora beter te betrekken. Er wordt gepleit voor soepelere regels voor de mobiliteit van Marokkaanse experts in het buitenland. Dit moet hun deelname aan nationale programma’s vergemakkelijken zonder een permanente terugkeer te eisen. De Raad heeft ook voorgesteld om een digitaal platform voor vooruitziend banenbeheer te ontwikkelen via een publiek-privaat partnerschap. Het doel is om specifiek profielen uit de diaspora te benaderen en te voldoen aan de behoeften van knelpuntberoepen in Marokko.

Lees ook: Canada stopt met werven van Marokkanen

Deze voorstellen komen nadat eerdere initiatieven, zoals het TOKTEN-programma of het platform Maghribcom, beperkingen hebben laten zien. De CESE wijst op een gebrek aan opvolging, coördinatie en kennisbenutting van eerdere ervaringen. De impact van deze braindrain, hoewel niet exact in cijfers uitgedrukt, wordt geïdentificeerd als een verlies aan innovatie en een verzwakking van zowel universitaire als industriële ecosystemen, wat leidt tot een grotere afhankelijkheid van externe expertise. Het rapport benadrukt hiermee een structureel probleem waarvoor nog een allesomvattend antwoord moet komen.