Marokkanen in het buitenland betalen maar tellen niet mee

Abdelouafi Laftit, de minister van Binnenlandse Zaken, benadrukt dat de nationale kieswetgeving Marokkanen die in het buitenland wonen, het recht geeft om zich in te schrijven op kieslijsten, deel te nemen aan verkiezingen en zich verkiesbaar te stellen. Dit geldt voor alle verkiezingen die op Marokkaans grondgebied plaatsvinden, net als voor burgers die in Marokko wonen. Ongeveer 10% van de Marokkaanse bevolking woont in het buitenland. Om hun deelname te vergemakkelijken, heeft de wetgever hun specifieke situatie meegenomen door de inschrijvingsmogelijkheden op de kieslijsten te verruimen. Marokkanen uit de diaspora mogen zowel direct in Marokko stemmen als via volmacht vanuit hun woonland. Ook kunnen ze zich kandidaat stellen voor lokale en wetgevende verkiezingen in de nationale kiesdistricten.

Lees ook: Marokko mist kans: waarom diaspora niet investeert

Bij de verkiezingen van 2021 was het verplicht voor elke politieke partij om minstens één vrouwelijke kandidaat uit de diaspora bovenaan een regionale lijst te plaatsen, op straffe van het mislopen van overheidsfinanciering. Deze maatregel wordt in 2026 opnieuw toegepast. De minister wees ook op financiële stimulansen om kandidaten uit de diaspora te integreren en riep partijen op hun "centrale rol" te vervullen door deze profielen bovenaan de lijsten te plaatsen, zodat ze verkozen kunnen worden.

De werkelijke impact van deze maatregelen blijft echter discutabel door de beperkingen van het systeem, merkt Jeune Afrique op. "Zolang er geen strikte wettelijke sanctie is, blijft deze verplichting symbolisch," stelt Sabri Lhou, advocaat in Meknes en specialist in migratierecht. Volgens Lhou is het initiatief een vorm van positieve discriminatie, maar schiet het tekort ten opzichte van de koninklijke ambities uit 2006, die echte kiesdistricten voor de diaspora beoogden. Alleen een sterke institutionele vertegenwoordiging in het buitenland zou een echte politieke inclusie van de Marokkaanse diaspora mogelijk maken, ver voorbij hun economische rol. Hij benadrukt: "Marokkanen in het buitenland zijn geen cijfers, het zijn burgers."

Lees ook: Belasting op vastgoed in Marokko: regels voor Marokkaanse diaspora

De jurist twijfelt aan de oprechtheid van de politieke partijen. "Velen passen deze maatregelen toe om subsidies te ontvangen, zonder echte wil om Marokkanen uit het buitenland een politieke plek te geven," merkte hij op. Volgens hem moet een overgang van woorden naar daden een echte ommekeer markeren. "Als we een inclusieve democratie willen, moeten we van een simpele opportuniteit naar een effectief recht gaan," concludeerde hij.