Marokko, Algerije en Tunesië verwikkeld in zellige-oorlog

Algerije probeerde onlangs zijn buurlanden voor te zijn door op 18 april een aanvraag in te dienen bij UNESCO om "de kunst van architecturale versiering met zellige: kennis en vaardigheden" op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid te plaatsen. Deze actie leidde tot felle reacties in Marokko en Tunesië, die ook aanspraak maken op de zellige-kunst. Marokko had in 2012 al een dossier ingediend bij de Wereldorganisatie voor Intellectuele Eigendom (WIPO) om de keramische tegel als eigen te claimen.

Lees ook: Algerije beschuldigd van ’stelen’ Marokkaanse zellige (foto’s)

Maar wie heeft zellige nu echt uitgevonden? Dat is moeilijk te zeggen. Volgens Jeune Afrique zou deze kunstvorm zijn ontstaan uit mozaïektegels, geïntroduceerd door de Feniciërs in de Middeleeuwen, een periode waarin Marokko, Algerije en Tunesië onder invloed stonden van de Andalusiërs en de Turken. "De Middellandse Zee is al eeuwenlang een smeltkroes van uitwisselingen", zegt een onderzoeker van het Tunesisch Nationaal Instituut voor Erfgoed.

Deskundigen zijn het erover eens dat zowel Marokko als Algerije en Tunesië de zellige-kunst kunnen claimen. Maar door de politieke spanningen tussen de drie landen lijkt een gezamenlijke aanvraag bij UNESCO vrijwel onmogelijk. "Het je zomaar toe-eigenen van cultureel erfgoed staat bijna gelijk aan annexatie", zegt een Tunesische ambachtsman. "Je ontkent de bijdrage van andere landen, je berooft ze en je gedraagt je als iemand die wanhopig op zoek is naar een identiteit."

Lees ook: Voorhuwelijkse opleiding voor koppels in Marokko

Immaterieel erfgoed is vaak een bron van rivaliteit en onenigheid tussen landen, en gaat verder dan politieke kwesties. UNESCO moedigt collectieve claims aan. In 2018 probeerde Algerije couscous als eigen erfgoed te claimen, maar na protesten van buurlanden diende het in 2020 een gezamenlijk dossier in met alle Maghreb-landen, inclusief Mauritanië en Libië.