Marokkaanse brandweerman in Amsterdam: "Als ik in het vuur val, ben ik bang dat ze me er bewust niet uithalen"

Burgemeester Eberhard wilde dat politiechef Schaap de brandweer hielp om schoon schip te maken en Schaap zag dit eervolle opdracht wel zitten. "Voor hem wilde ik het wel doen. Bovendien wist ik dat het alleen zou lukken met een heel stevig iemand naast me. Een strijder. We zouden er samen een flexibele en moderne brandweer van maken."

Maar de opdracht bleek veel moeilijker dan verwacht. Bij de Amsterdamse brandweer heerst een overwegend witte mannencultuur "die je dwingt om mee te doen, anders lig je eruit. Dan wordt bijvoorbeeld je helm vol gepist en mag je niet meer mee aan tafel eten", zegt Leen Schaap in het AD. Voor allochtonen is het geen fijne werkplek. "Ze lijden enorm onder pestgedrag en racisme. De enige manier om te functioneren is om altijd die vrolijke allochtoon uit te hangen, die lekker eten meebrengt voor zijn collega’s, anders word je niet gepruimd. Meerdere allochtone brandweermannen zijn bang en altijd alert. Eén uitspraak heeft me bijzonder geraakt. Een Marokkaanse man zei: ’Als ik in het vuur val, ben ik bang dat ze me er bewust niet uithalen. Dan overlijd ik op papier aan een bedrijfsongeval’."

De dood van een brandweerman in november 2019 lijkt het gevolg te zijn van dit soort pesten. Een Turkse brandweerman die altijd zwaar gepest werd stak toen een collega neer en maakte daarna een einde aan zijn leven. "Ik heb gehoord dat hij zijn grootste pester heeft neergestoken voordat hij zelfmoord pleegde. Dat is wat er kan gebeuren als je 24 uur lang het pispaaltje bent. Je kunt niet even weg, het gaat onder je huid zitten. Dit verhaal is één groot drama. Hij heeft een verdrietige weduwe met een jong kind achtergelaten."

Schaap spreekt in zijn boek over een verziekte cultuur die kordaat aangepakt moest worden, maar burgemeester Femke Halsema was het hier niet mee eens. In 2019 vond ze dat de harde hand vervangen moest worden door ’verbinding’. De commandant werd aan de dijk gezet en vervangen door oud-militair Tijs van Lieshout. "Ruim drie jaar heb ik dag en nacht geleefd voor deze brandweer. Ik heb gebroken, gevochten en gesleurd. Daar heb ik ook plezier in gehad, maar je doet het vooral om iets voor elkaar te krijgen. Amsterdam verdient een betere brandweer. Nu ben ik bang dat wat ik heb bereikt de komende jaren wordt teruggedraaid door de kracht van de mannen en de complexe positie van een commandant die iedereen te vriend zal moeten houden omdat het hem anders ook zijn kop kost", zegt Leen Schaap, die terug voor de Nationale Politie werkt, bij de stafafdeling van de korpsleiding in Den Haag.