Lange wachttijden voor Canada breken levens van Marokkanen

Volgens het onderzoek gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Immigrant & Refugee Studies kunnen politieke keuzes leiden tot enorme wachtrijen in verschillende immigratiecategorieën. Ook het al dan niet ondernemen van actie tegen deze vertragingen kan een bewuste politieke strategie zijn. Politici hebben immers de macht om migranten in te delen in groepen die "prioriteit verdienen of niet", zo bericht de Canadese krant Le Devoir. Mireille Paquet, hoogleraar politicologie aan de Concordia Universiteit en mede-auteur van de studie, legt uit dat wachttijden steeds vaker door politici worden "ingezet" om programma’s te beperken. "Vanuit die logica komt het idee naar voren dat er onvoldoende middelen zijn om alle aanvragen te beheren. Maar in werkelijkheid zijn er veel andere redenen, en dat hebben we gedocumenteerd," licht ze toe.

Lees ook: Amerikaanse droom wordt nachtmerrie voor Marokkanen

Paquet, die ook mededirecteur is van het Instituut voor Onderzoek naar Migratie en Samenleving, stelt dat de overheid vaak het argument van een "mismatch" tussen de vraag en de bureaucratische capaciteit gebruikt om de oplopende wachttijden te verklaren. Andere elementen worden volgens haar "sterk onderschat". Ze wijst bijvoorbeeld op interne, onzichtbare factoren zoals problemen met IT-systemen. "De immigratiediensten kampen met vergelijkbare uitdagingen als andere overheidsinstanties bij de overstap naar digitale systemen," verduidelijkt ze.

Ook een gebrekkige beleidsvorming kan de snel oplopende achterstanden van tienduizenden aanvragen verklaren. Paquet geeft het voorbeeld van het Canadese programma voor gezinshereniging voor ouders en grootouders, dat oorspronkelijk zonder jaarlijkse limieten werd ingevoerd. In 2011 was de wachtlijst aangegroeid tot meer dan een miljoen aanvragen. De toenmalige federale minister van Immigratie waarschuwde dat het 15 tot 20 jaar zou duren om deze lijst weg te werken. Hoewel er datzelfde jaar een actieplan werd opgesteld, duurde het uiteindelijk 10 jaar om dit doel te bereiken.

Lees ook: Marokkanen ’verhuurd’ in Canada

De manier waarop – vaak politiek gedreven – op deze migratieachterstanden wordt gereageerd, is problematisch. De onderzoekster meent: "Men kan besluiten om bepaalde categorieën opnieuw prioriteit te geven of te heroriënteren door programma’s te creëren, zoals gebeurde met het visum voor grootouders." Het tijdelijke "supervisa" voor ouders en grootouders, geldig voor 10 jaar, heeft bijgedragen aan het verminderen van de wachtlijst uit 2011. "Dit voorbeeld toont aan dat het niet waar is dat de enige oplossing het sluiten van de kranen is, ook al is het niet perfect," concludeert de politicologe. Paquet en haar collega Anna K. Boucher van de Universiteit van Sydney zetten de studie voort en zullen zich nu richten op de ervaringen van de betrokkenen zelf. Volgens Paquet hebben "de wachttijden een tastbaar effect op de mentale en fysieke gezondheid, op het gevoel van verbondenheid en het verlangen om deel te nemen aan de samenleving." Ze voegt toe: "Ze veranderen de relatie tussen het individu en de staat."