Historische trendbreuk: Marokkaanse Nederlanders schudden politiek landschap wakker

Het Nationaal Kiezersonderzoek stelt dat de nadruk op deze specifieke thema’s tijdens de verkiezingsstrijd als een sterke motor werkte. "Het lijkt erop dat de nadruk op thema’s als integratie, migratie en islam tijdens verkiezingscampagnes, mensen met een migratieachtergrond heeft gemobiliseerd om politiek actiever te worden", zo rapporteert het Nationaal Kiezersonderzoek. Deze mobilisatie zorgde voor een historische verschuiving in de opkomstcijfers.

Lees ook : Campagne moet Marokkaanse Nederlanders weer naar de stembus krijgen

Binnen deze actieve kiezersgroep spelen Marokkaanse Nederlanders een sleutelrol. Samen met Turkse Nederlanders vormen zij de belangrijkste politieke factor voor de partij Denk, die op grote steun kan rekenen van deze achterban. Cijfers laten zien dat de politieke voorkeur van kiezers met een migratieachtergrond sterk verschilt van de gemiddelde stemmer zonder migratieachtergrond.

De Marokkaans-Nederlandse kiezer en andere stemmers met een migratieachtergrond mijden over het algemeen de rechterzijde van het politieke spectrum. Zij stemmen gemiddeld minder vaak op de VVD en de PVV, en laten ook de christelijke partijen links liggen. In plaats daarvan kiezen zij relatief vaker voor Denk, GroenLinks-PvdA en andere links-georiënteerde partijen. Voor middenpartijen zoals D66 en Volt zijn de verschillen met de rest van de kiezers niet meetbaar.

De herkomst van de kiezer bepaalt in grote mate de exacte partijkeuze. Terwijl Denk domineert onder Marokkaanse en Turkse Nederlanders, scoort GroenLinks-PvdA juist weer heel hoog onder kiezers met een Aziatische achtergrond. Het CDA is daarentegen relatief populair onder stemmers die hun roots in Caribisch Nederland hebben liggen. Meer dan 10 procent van alle uitgebrachte stemmen in 2025 was afkomstig van kiezers die in het buitenland zijn geboren.

Echte politieke aardverschuivingen vinden er tussen de verkiezingen door nauwelijks plaats. De meeste kiezers blijven trouw aan hun eigen politieke richting, zoals centrumlinks, centrumrechts of radicaal-rechts. Wel komt het vaak voor dat kiezers binnen hun eigen blok overstappen naar een andere partij, waarbij de definitieve beslissing geregeld pas heel laat tijdens de lopende verkiezingscampagne wordt genomen.

Lees ook : Ahmed Aboutaleb populairste premierkandidaat in Nederland

Hoewel algemene onderwerpen zoals wonen en de zorg voor veel kiezers doorslaggevend waren, zorgden deze niet voor duidelijke politieke winst. Veel ondervraagde stemmers gaven namelijk aan dat het volstrekt onduidelijk was welke politieke partij nu eigenlijk het beste plan had voor deze dossiers. Voor dit grootschalig kiezersonderzoek, dat al sinds 1971 bestaat, zijn in totaal meer dan 6000 Nederlanders ondervraagd.