Zweeds defensierapport: Himars, Apaches en drones geven Marokko duidelijk voordeel

Het rapport werd opgesteld in opdracht van het Zweedse ministerie van Defensie en op 17 juni 2026 gepubliceerd door het Zweedse onderzoeksinstituut voor defensie FOI. Auteur Aron Lund behandelt in het 92 pagina’s tellende rapport de geschiedenis van het conflict, de huidige militaire situatie en de mogelijke ontwikkelingen in de komende 10 jaar.

Lees ook : Marokko’s nieuwe arsenaal: Drones en raketten van Israël en VS

De gevechten worden omschreven als vijandelijkheden van lage intensiteit. Betrouwbare informatie over incidenten en verliezen is schaars, waardoor de militaire gevolgen moeilijk onafhankelijk kunnen worden beoordeeld.

Polisario voert regelmatig raketaanvallen uit op vaste Marokkaanse posities. De claims van de beweging over zware verliezen aan Marokkaanse zijde worden door de auteur echter als "overdreven" beschouwd.

De Marokkaanse strijdkrachten beschikken volgens de schattingen in het rapport over ongeveer 175.000 militairen in actieve dienst. Daarbij komen mogelijk 50.000 leden van de gendarmerie en andere paramilitaire eenheden, naast circa 150.000 reservisten.

De modernisering van het leger heeft het bestaande krachtsverschil verder vergroot. FOI wijst onder meer op de Amerikaanse M142 HIMARS-raketsystemen en AH-64 Apache-gevechtshelikopters. Ook de Turkse Bayraktar Akinci-drones, het Israëlisch luchtafweersysteem Barak MX en de SpyX-kamikazedrones worden genoemd.

Tussen 2020 en 2024 was 64% van de Marokkaanse wapenimport afkomstig uit de Verenigde Staten. Frankrijk leverde 15% en Israël 11%.

Het Zweedse rapport benadrukt daarnaast de nauwe militaire relatie tussen Marokko en de Verenigde Staten, evenals de samenwerking met Frankrijk, Israël en de NAVO.

Polisario volgens rapport "veel te zwak"

Drones spelen een centrale rol in de veranderde militaire verhoudingen. Marokko gebruikt ze om grote woestijngebieden te bewaken en doelen op afstand aan te vallen. Daardoor is de bewegingsvrijheid van Polisario-eenheden sterk afgenomen. De milities kunnen zich moeilijker ongezien verplaatsen of dicht bij Marokkaanse posities komen zonder vanuit de lucht te worden opgemerkt.

De precieze omvang van de strijdkrachten van het Polisario is volgens FOI veel moeilijker vast te stellen. Het zou om enkele duizenden manschappen kunnen gaan, maar een betrouwbaar cijfer ontbreekt. Hun bewapening bestaat naar schatting vooral uit oudere tanks, artillerie, raketwerpers en luchtafweersystemen. Een groot deel daarvan is afkomstig uit Sovjetleveringen aan Algerije en Libië tussen de jaren 60 en 80.

De auteur concludeert dat het Polisario "veel te zwak" is om Marokko met militaire middelen uit de Sahara te verdrijven. De guerrilla kan volgens hem hooguit worden gebruikt om druk uit te oefenen of internationale aandacht voor het conflict te trekken. Het rapport stelt dat het Polisario er momenteel niet in slaagt één van beide doelen te bereiken.

Het Marokkaans militair voordeel sluit een escalatie echter niet uit. Algerije zou het Polisario op korte termijn modernere wapens kunnen leveren, waaronder drones en luchtafweerraketten. Algiers zou de beweging ook discreet kunnen ondersteunen met personeel dat al voor het gebruik van die systemen is opgeleid.

Marokko kan volgens een ander scenario offensiever gaan optreden ten oosten van de verdedigingsmuur en daar nieuwe militaire posities installeren. FOI vermoedt dat geen van beide partijen momenteel zijn volledige militaire vermogen inzet.

Lees ook : Drones, helikopters, raketten… Marokko bereidt zich voor

In de bestaande situatie kan Marokko het terrein volgens het rapport controleren zonder verliezen te lijden die het krachtsverschil fundamenteel veranderen. Een snelle politieke oplossing volgt daar niet automatisch uit. Het meest waarschijnlijke scenario is volgens FOI dat het conflict over 10 jaar nog altijd niet is opgelost, maar dat de Marokkaanse controle verder is versterkt en internationaal breder wordt geaccepteerd.