Dat blijkt uit een rapport van de Amerikaanse Rekenkamer GAO over overtollig Amerikaans defensiematerieel dat aan partnerlanden wordt overgedragen. Marokko is een van de vijf landen waarvan de controles uitgebreid werden onderzocht.
Lees ook : Geheimzinnige deal : Marokko genoemd in Amerikaans defensiedossier
De cijfers laten een opvallend regelmatig patroon zien. In 2020, 2021, 2022, 2023 én 2024 werden in Marokko in alle vier de kwartalen de vereiste controles uitgevoerd. Over vijf jaar gaat het dus om twintig kwartalen zonder onderbreking.
Ook Griekenland en Israël voldeden in alle onderzochte jaren aan die frequentie. In Colombia en de Filipijnen ontbraken in bepaalde jaren één of meer controles.
Amerikanen moeten toegang krijgen
De controles maken deel uit van het Amerikaans programma Golden Sentry. Daarmee controleert het Pentagon wat er na levering gebeurt met militair materieel dat via Amerikaanse overheidsprogramma’s aan andere landen is geleverd.
Volgens de Amerikaanse regels moet de verantwoordelijke Amerikaanse veiligheidsorganisatie in ieder partnerland minstens één routinematige controle per kwartaal registreren. Daarbij wordt een militair apparaat of een groep uitrustingsstukken bekeken. In het Amerikaans systeem wordt onder meer vastgelegd welk materieel is gecontroleerd, of het volgens de afspraken wordt gebruikt en of er problemen waren om toegang te krijgen.
Dat betekent niet dat de Amerikanen iedere drie maanden al het Amerikaans wapentuig in Marokko inspecteren. Eén gecontroleerd toestel of één groep uitrustingsstukken kan voldoende zijn om aan de driemaandelijkse verplichting te voldoen. Grote systemen zoals schepen, vliegtuigen en voertuigen krijgen daarbij prioriteit.
Marokko moet bovendien bepaalde Amerikaanse voorwaarden blijven respecteren nadat het materieel is ontvangen. Zo moet de uitrusting voldoende worden beveiligd en mag ze niet zonder voorafgaande Amerikaanse toestemming aan een derde partij worden overgedragen. Washington moet ook de mogelijkheid behouden om controles uit te voeren. Die regels staan in het officieel handboek van de Defense Security Cooperation Agency.
Als Amerikaanse functionarissen vermoeden dat materieel verkeerd wordt gebruikt, zonder toestemming is overgedragen, onvoldoende wordt beveiligd of verloren is gegaan, moet dat worden gemeld. Mogelijke overtredingen kunnen vervolgens door het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken worden onderzocht.
Het controlesysteem kent wel beperkingen. De GAO stelt dat het Pentagon niet systematisch van al het overtollig defensiematerieel bijhoudt of het bijvoorbeeld nog operationeel is, wordt gerepareerd, is vernietigd of tijdens gevechten is gebruikt.
Lees ook : Marokkaanse F-16’s behouden Amerikaans gevechtsfocus
Voor Marokko is één punt wel duidelijk : tussen 2020 en 2024 werden de door Washington vereiste kwartaalcontroles ieder kwartaal uitgevoerd.