Spaanse luitenant-kolonel: Marokko wint van Spanje zonder één schot te lossen

Morales is luitenant-kolonel van de Spaanse mariniers en specialist in zogenoemde "grijzezone"-strategieën. Hij vervulde eerder operationele en stafrollen en adviseerde onder meer het Spaans operationeel legercommando en het Nationaal Veiligheidsdepartement van regeringscomplex Moncloa.

Lees ook : Marokko betrouwbare partner? Spanje spreekt zichzelf tegen

In een interview met La Razón stelt Morales dat Spanje een fout maakt door verschillende Marokkaanse acties los van elkaar te bekijken.

Volgens hem moeten onder meer de economische druk rond Sebta en Melilla, migratiebewegingen, de afbakening van territoriale wateren, de discussie rond de onderzeese berg Tropic en energieprojecten als onderdelen van dezelfde strategie worden gezien.

Morales noemt dit een strategie van de "grijze zone": politieke of territoriale doelen geleidelijk dichterbij brengen met maatregelen die onder de drempel van een gewapend conflict blijven. Hij vergelijkt de aanpak met het steeds afsnijden van dunne plakjes salami. Iedere afzonderlijke stap is volgens hem te klein om een zware reactie te rechtvaardigen, maar na meerdere stappen is de situatie wel veranderd.

Als voorbeeld noemt hij hypothetisch een platform dat in betwiste wateren wordt geplaatst. Spanje zou daarvoor geen oorlog beginnen, maar Marokko zou volgens zijn redenering wel een nieuwe situatie hebben gecreëerd die later bij onderhandelingen in zijn voordeel kan werken.

De officier past die analyse ook toe op de migratiecrisis rond Sebta. Hij vindt het weinig geloofwaardig dat tienduizenden mensen vrijwel gelijktijdig besloten de grens over te steken en dat een groot deel van hen binnen 48 uur weer vertrok.

Morales zegt dat bij ongeveer 85% van de migratie-incidenten die hij heeft onderzocht in de twee maanden ervoor sprake was van een crisis tussen Rabat en Madrid. Het gaat om zijn eigen analyse en niet om bewijs dat iedere migratiebeweging door de Marokkaanse autoriteiten werd georganiseerd.

Sebta, Melilla en mogelijk later de Canarische Eilanden

Volgens Morales zijn Sebta en Melilla op dit moment de territoriale dossiers waarop Marokko zich kan richten. Hij noemt ook mogelijke toekomstige druk rond de Canarische Eilanden, maar erkent tegelijkertijd dat een directe territoriale confrontatie met Spanje voor Rabat momenteel "suïcidaal" zou zijn.

Een belangrijke plaats in zijn redenering is weggelegd voor de onderzeese berg Tropic, ten zuidwesten van de Canarische Eilanden. Het gebied bevat tellurium en zeldzame aardmetalen die onder meer van belang zijn voor de zonne-energiesector. Marokko en Spanje hanteren verschillende standpunten over de uitbreiding van hun continentaal plat. Morales denkt dat Rabat zich nu al zo gunstig mogelijk probeert te positioneren voor toekomstige onderhandelingen en voor de Europese energiestrategie.

De luitenant-kolonel brengt ook het WK 2030 ter sprake. Marokko investeert fors in infrastructuur en wil de finale graag in Casablanca organiseren. Een uitspraak van de Spaanse premier Pedro Sánchez ten gunste van Madrid als finalestad zou volgens Morales een nieuw irritatiepunt met Rabat kunnen zijn geweest. Hij benadrukt echter zelf dat hij geen zekerheid heeft dat die uitspraak daadwerkelijk verband hield met de recente crisis rond Sebta.

Morales waarschuwt Spanje daarnaast om niet hoofdzakelijk militair te reageren. Beelden van Spaanse militairen aan de grens zouden volgens hem juist tegen Madrid kunnen worden gebruikt in de strijd om de publieke beeldvorming. Hij pleit er daarom voor om de kwesties rond Sebta en Melilla sterker op Europees niveau te behandelen en beschikbare economische drukmiddelen discreet te gebruiken. Energie zou daarbij een rol kunnen spelen.

Lees ook : Spanje bereidt zich voor op scenario waarin Marokko migratie inzet als "politiek wapen"

Ook dat is volgens hem geen eenvoudige keuze. De economische banden tussen Marokko en Spanje zijn groot en vertegenwoordigen ongeveer 23 miljard euro aan handel. Voor Madrid betekent iedere harde economische tegenmaatregel daardoor ook een risico voor de eigen belangen.