Spanje bereidt zich voor op scenario waarin Marokko migratie inzet als "politiek wapen"

Een studie van de Spaanse militaire opleiding ESFAS behandelt irreguliere migratie vanuit Afrika niet alleen als een sociaal en humanitair verschijnsel, maar ook als een mogelijk instrument in de buitenlandse politiek.

Lees ook : Na Ceuta werkt Madrid aan een ’plan B’ om Marokko onder druk te zetten

Het document, getiteld "Las migraciones desde África a España: una herramienta de política exterior", werd gepubliceerd binnen het Spaanse defensieonderzoekscentrum CESEDEN. De onderzoekers kijken onder meer naar situaties waarin staten migratiestromen gebruiken om politieke of economische concessies af te dwingen.

Daarbij wordt de crisis van Ceuta uit mei 2021 expliciet aangehaald. Toen kwamen in korte tijd duizenden mensen vanuit Marokko de Spaanse enclave binnen, terwijl de diplomatieke betrekkingen tussen Rabat en Madrid zwaar onder druk stonden.

De studie presenteert die gebeurtenis als voorbeeld van hoe migratie een middel van diplomatieke druk kan worden. Het officieel document is te vinden bij het Spaanse ministerie van Defensie.

Ook militaire afschrikking tegenover Marokko onderzocht

Een tweede defensiestudie gaat nog directer in op Marokko. Onder de titel "Estrategias de disuasión española frente a amenazas no compartidas en el siglo XXI" onderzoekt een Spaanse legerofficier hoe effectief de afschrikking van Spanje is bij dreigingen die vooral het land zelf raken.

Van de 16 dreigingen uit de Spaanse nationale veiligheidsstrategie kiest de auteur er één uit voor diepgaand onderzoek: de spanningen met Marokko rond Ceuta en Melilla.

Het document van CESEDEN bekijkt daarbij drie vormen van afschrikking.

De eerste is klassieke militaire afschrikking. Daarnaast wordt gekeken naar de bescherming die Spanje kan krijgen via bondgenoten en organisaties als de NAVO en de Europese Unie. De derde categorie is hybride afschrikking. Daarbij gaat het juist om druk die onder de grens van een klassiek militair conflict blijft, bijvoorbeeld via diplomatie, informatie, economie of migratie.

Marokko neemt in die analyse een centrale plaats in. De studie onderzoekt niet alleen de territoriale kwestie rond Ceuta en Melilla, maar ook de militaire ontwikkeling van Marokko en scenario’s waarin verschillende drukmiddelen tegelijk worden gebruikt.

Dat betekent niet dat de Spaanse regering officieel stelt dat Marokko op dit moment migratie als "wapen" gebruikt. De documenten zijn strategische studies die zijn gepubliceerd binnen instellingen die verbonden zijn aan het ministerie van Defensie. Ze laten vooral zien welke scenario’s in Spaanse militaire en veiligheidskringen worden onderzocht.

Ook andere analyses van het Spaanse Instituut voor Strategische Studies kijken steeds nadrukkelijker naar de veranderende machtsverhoudingen in de Maghreb. Marokko wordt daarin beschreven als een land dat diplomatiek autonomer optreedt en zijn regionale positie versterkt.

De recente crisis rond Ceuta geeft die studies extra actualiteit. Spanje heeft na de massale aankomsten van eind juli zijn militaire aanwezigheid in de enclave versterkt en extra militairen van de Canarische Eilanden gestuurd.

Lees ook : Spanje toont spierballen bij grens Marokko

Tegelijk laten de defensiestudies zien dat Madrid zich niet alleen voorbereidt op klassieke grensbewaking. In de Spaanse strategische analyse wordt ook rekening gehouden met een crisis waarin migratie, diplomatieke druk en andere middelen tegelijk worden ingezet.