Marokkanen in Nederland: Marokko verandert in symbolische herinnering

Voor de eerste generatie Marokkaanse arbeiders in Nederland was Marokko geen herinnering, maar het startpunt. Hun emotioneel en familiaal leven bleef grotendeels gericht op het herkomstland, het achtergelaten dorp, de armoede, opofferingen en de hoop op een terugkeer.

Lees ook : Marokkanen in Nederland: Marokko-reis is niet meer heilig

Onderzoek van Rasit Bal en Dick de Ruijter, getiteld "Migranten met Marokkaanse afkomst, land van herkomst en toekomst", toont aan dat deze relatie door de generaties heen is veranderd. De voorheen concrete band is verschoven naar een symbolisch familiememorie.

Grootouders nemen een speciale plaats in binnen deze overdracht. Zij vertellen over het Marokko van vóór het vertrek: de moeilijke levensomstandigheden, het gebrek aan perspectief, de gedeelde kamers tijdens de eerste werkjaren in Nederland en het opgestuurde spaargeld.

Kinderen en kleinkinderen horen deze geschiedenis tijdens familiebijeenkomsten en feesten. Waar de eerste generatie geld stuurde en een terugkeer plande, hebben de volgende generaties hun leven opgebouwd in Nederland met hun eigen scholen, banen en vrienden.

Grootouders dragen ook een gevoel van opoffering over, waarbij het vertrek wordt gepresenteerd als een noodzakelijke beslissing voor een betere toekomst. Sommige jongeren zien dit als een bron van trots, terwijl anderen het ervaren als een sociale last.

Voor de jongste generaties is Marokko vaak een land dat ze kennen in fragmenten, zoals gerechten of vakanties, terwijl hun echte leven zich in Nederland afspeelt. De oude banden met de herkomstregio zijn vervangen door bindingen met de Nederlandse woonwijk.

Lees ook : Marokkanen in Nederland: huwelijk wekt vergeten identiteit tot leven

Zonder grootouders dreigt een deel van dit geheugen verloren te gaan. De betekenis van het herkomstland verandert: grootouders zien het als een land van wortels, ouders als het land van vakanties en kleinkinderen als een emotioneel deel van hun identiteit. Grootouders zijn daarom de laatste directe getuigen van een Marokko dat de jeugd nooit heeft gekend. Zij dragen de herinnering aan het vertrek, wat de vraag oproept wat er overblijft van een herkomstland dat enkel voortleeft in verhalen.