CNI zag 2000 mensen bij Sebta, uiteindelijk staken 72.000 de grens over

Eind juli hadden de Spaanse diensten aan de Marokkaanse kant van de grens een groep van 1000 tot 2000 mensen gedetecteerd. Zij zouden proberen Sebta zwemmend te bereiken, maar niets wees toen op de komst van tienduizenden mensen.

Ook het Spaanse Nationaal Inlichtingencentrum CNI sloeg alarm. De dienst meldde op 29 juli aan de regeringsdelegatie in Sebta dat op sociale media werd opgeroepen om de volgende dag de grens over te steken.

Op Bladna.nl: Ze kwamen Ceuta binnen, nu hebben ze 9000 euro nodig om Spanje te bereiken

Sommige betrokken Facebookgroepen hadden tot 180.000 volgers. Ondanks de signalen en de waarschuwingen die Madrid vóór de grenschaos ontving, hadden de Spaanse autoriteiten de omvang van de beweging niet voorzien. Volgens cijfers van het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken staken op 30 en 31 juli uiteindelijk ongeveer 72.000 mensen de grens over.

De eerste kandidaten voor de oversteek waren aangetrokken door een verkeerde interpretatie van een arrest van het Spaanse Hooggerechtshof van 8 juli. Online berichten beweerden dat de grens voortaan open was en dat mensen die Sebta via de zee bereikten niet onmiddellijk naar Marokko konden worden teruggestuurd.

De Spaanse diensten identificeerden beheerders van Facebook- en WhatsAppgroepen die deze informatie verspreidden. In die groepen werden ook routes, vertrektijden en plaatsen gedeeld waar materiaal voor de zwemtocht kon worden gevonden.

De onderzoekers konden echter niet aantonen dat een buitenlandse inlichtingendienst of overheid de groepen aanstuurde. De oorspronkelijke mobilisatie lijkt wel georganiseerd te zijn geweest, maar was bedoeld voor enkele duizenden mensen en niet voor de 72.000 personen die uiteindelijk werden geteld.

TikTok-beelden veroorzaken massaal sneeuwbaleffect

De situatie veranderde toen de eerste overtochten slaagden. Vooral op TikTok verschenen video’s van Marokkanen die hun aankomst in Sebta vierden nadat zij de grens zonder grote hindernissen waren gepasseerd.

De beelden gingen snel viraal. Tienduizenden mensen zouden daarop spontaan hebben besloten zich bij de beweging aan te sluiten. Zo veranderde een vooraf georganiseerde actie in een massale toestroom die niet meer onder controle kon worden gehouden.

WhatsApp verspreidde de vertrektijden, Facebook de kaarten en TikTok lokte nieuwe kandidaten naar Sebta. Beelden van enkele honderden succesvolle overtochten overtuigden een veel grotere groep ervan dat de grens openstond.

Ook de verminderde Marokkaanse grensbewaking zou een rol hebben gespeeld. Een deel van de veiligheidsdiensten was ingezet voor het Feest van de Troon en vanwege de aanwezigheid van Koning Mohammed VI in Tetouan. Volgens Spaanse rapporten waren de Marokkaanse gendarmes tijdens het meest kritieke moment ruim 24 uur vrijwel afwezig bij de grens.

De Spaanse diensten sluiten uit dat de volledige grensbestorming door de Marokkaanse autoriteiten was voorbereid. De passiviteit en beelden van gendarmes die voertuigen lieten passeren, kunnen volgens hen wel wijzen op instructies van "hogere instanties" tijdens een deel van de crisis.

Op Bladna.nl: Spaanse militairen niet op vakantie door Sebta

De houding van Marokko veranderde daarna volledig. De veiligheidsdiensten werkten mee aan de terugkeer van migranten. Tot 90% van de mensen die Sebta waren binnengekomen, zou de enclave vrijwillig hebben verlaten.

Marokko voorkwam vervolgens ook een nieuwe massale oversteek die voor 15 augustus was aangekondigd. Op het moment van de Spaanse beoordeling verbleven nog ongeveer 5000 mensen in Sebta.

De Spaanse inlichtingendienst schat de kans op een Marokkaanse militaire actie tegen Sebta of Melilla inmiddels op minder dan 10%. Het risico op nieuwe druk in de "grijze zone", waaronder migratiebewegingen, cyberaanvallen, desinformatie en moeilijk toe te schrijven sabotage, wordt op 60% geschat.